کد خبر: 40003
تاریخ انتشار: ۱۳۹۵ پانزدهم دي 14:21:52
print نسخه چاپی
مدير عامل خانه موسيقي:

تنوع تحریر شنونده را خسته نمی کند

مدیر عامل خانه موسیقی با بیان اینکه تنوع تحریر گوش شنونده را خسته نمی کند، تصریح کرد: نامگذاری شیوه ها و مکتب های موسیقایی نه براساس نام منطقه جغرافیایی بلکه باید بر اساس نام استادان باشد.
پایگاه خبری تحلیلی تازه (tazehnews.com) :
تنوع تحریر شنونده را خسته نمی کند
به گزارش خبرنگار موسیقی ایرنا، این مطلب را حمیدرضا نوربخش در پنجمین برنامه تخصصی «آیین آواز» که به اجرای آوازخوانی پنج تن از شاگردان محسن کرامتی، خواننده و معلم باسابقه آواز اختصاص داشت، عنوان کرد.

** همه آواز اینجا نشسته است
پیش سخنرانی نوربخش، به درخواست علی شیرازی که اجرا و برگزاری «آیین آواز» را برعهده داشت، قطعه آواز کوتاهی در مایه بیات ترک با صدای مظفر شفیعی پخش شد و پس از آن، مدیرعامل خانه موسیقی در مقدمه بحث خود درباره شخصیت و نقش محسن کرامتی در آواز ایران سخن گفت.
وی افزود: اگر بگویم که در این جلسه همه آواز اینجا نشسته است، گزاف نگفته ام زیرا به گواه همه اهالی فن، همه بزرگانِ حال حاضر آواز در این جمع هستند، به ویژه مظفر شفیعی، محسن کرامتی، علی جهاندار و قاسم رفعتی که این چهار نفر عصاره آواز ایران به شمار می روند.
نوربخش درباره ی محسن کرامتی تصریح کرد: محسن کرامتی کسی است که همه عمرش را در این راه صرف کرده و در عمرش فقط آواز خوانده و آواز شنیده و تحقیق کرده و نقاشی کشیده است؛ اما با وجود این، آن طور که باید و شاید، قدر او شناخته نشده است. خیلی ها در این موضوع مقصر هستند، اما بخشی از آن بازمی گردد به شرایط فرهنگی ما؛ اما باید دانست که امثال کرامتی آدم هایی هستند که سنگ زیرین آسیاب به شمار می روند و باید همه جامعه هنری زحمت این بزرگان را ارج نهد.
مدیرعامل خانه موسیقی ادامه داد: کرامتی در تربیت چند نسل آوازخوان نقش داشته و این، میراث ماندگاری است که از او بر جای خواهد ماند. کرامتی با پژوهش های خود به دنبال نکته هایی رفته که کم تر بدان ها توجه شده است. برای نمونه درباره ی اینکه چرا بعضی از گوشه ها در ردیف سازی وجود دارد اما در ردیف آوازی نیست، پژوهش کرده و این، مستلزم آن است که خواننده هم تئوری موسیقی را بداند، هم ساز را بشناسد و هم آواز و شعر را بداند، که این، از افرادی چون محسن کرامتی برمی آید. 

** استاد کسی است که بداهه پردازی کند
نوربخش درباره نقش تنوع آوایی در رنگ آمیزی تحریر گفت: در موسیقی، اصل و اساس، جمله و ملودی است و تزیین ها و رنگ و لعاب ها، آن را زینت می بخشد. پس باید دانست که همه ارزشمندی یک هنرمند موسیقی، در جمله پردازی است.
وی ادامه داد: در موسیقی ایرانی به کسی «استاد» می گویند که به قدرت بداهه پردازی یا بداهه خوانی و خلق در لحظه به بهترین شکل ممکن رسیده باشد. اهمیت جلیل شهناز به جمله پردازی او است و در آواز هم اگر کسی را استاد می گویند، به دلیل توان او در جمله پردازی است. این جمله پردازی ها در آواز، یا با کلام است، یا بی کلام؛ که جمله پردازی بخش بی کلامِ آواز، با «تحریر» صورت می گیرد و آنچه در اینجا اهمیت دارد، این است که این جمله ها بسیار با هم هماهنگ باشد.
نوربخش گفت: تحریر را به تعبیرهای گوناگون بیان کرده اند؛ مرحوم استاد پورتراب معتقد بود که واژه «تحریر» از حریت (آزادگی) می آید و بر این اساس، تحریر یعنی آزاد و رها کردن صدا. به هر روی آنچه مصطلح است، در آواز به طور عامیانه تحریر را «چهچه زدن» می خوانند و مهم این است که این تحریر باید با تنوع آوایی همراه باشد تا آواز لذت بخش باشد، که رسیدن به این تنوع تحریر و نظم اداوت تحریری باید بر اثر آموزش و تجربه در ضمیر خواننده نهادینه شود. در همه ی آوازهای درست و هنجارمند، این تنوع آوایی وجود دارد که نمی گذارد گوش شنونده خسته نشود.

** ادوات تحریر مانند تکیه کلام های فردی، منحصر به فرد است
رئیس سی و دومین جشنواره موسیقی فجر توضیح داد: ادوات تحریر مانند تکیه کلام های فردی است که برای هر خواننده می تواند منحصر به فرد باشد. هر یک از استادان آواز ما تکیه کلام های آوازی خاص خود را دارند؛ مثل استاد اقبال آذر که «ها را دل ای» می گفت یا استاد تاج اصفهانی که «های های» از ادوات تحریر خاص او بود. نکته مهم در این ادوات آن است که در سیر آموزش باید توجه هنرجو را نسبت به نادرستی برخی از این ادوات جلب کرد. برای نمونه ادات تحریر «یاخ» نادرست است، زیرا معنی ندارد.

** «مکتب اصفهان»، یا «شیوه تاج» و «شیوه ادیب»؟
نوربخش در بخش دیگری از سخنان خود گفت: به نظر من نامگذاری شیوه ها و مکتب های موسیقایی، بر اساس نام منطقه جغرافیایی چندان درست نیست؛ شیوه ها را باید بر اساس نام استادان گوناگون نامگذاری کرد. صرف اینکه شماری از استادان طراز اول ما در اصفهان زندگی می کرده اند، دلیل نمی شود که بگوییم مکتب «اصفهان»، زیرا هر یک از آنان سبک خاص خود را داشته اند. بنابراین، بهتر است بگوییم شیوه ی تاج، یا شیوه ی طاهرزاده یا شیوه ادیب خوانساری. به باور من «شیوه» هر استاد، مجموعه چیزهایی است که ما را به یاد خوانندگی یا نوازندگی آن استاد می اندازد.
این خواننده همچنین گفت: اصل و اساس آواز، «جمله» است و باید تا می توانیم در پی فراگیری جمله های متنوع باشیم، زیرا اصل و اساس آواز را با جمله می سنجند. ارزش خواننده را با آواز می سنجند و ارزش هر آواز را با جمله بندی های آن.
نوربخش در پایان کلام خود، به درخواست علی شیرازی چند بیتی را به مناسبت زادروز محسن کرامتی، به شکل آواز خواند و به او تقدیم کرد.

** آوازخوانی شاگرادان محسن کرامتی
در ادامه این برنامه نوبت به آوازخوانی شاگردان محسن کرامتی رسید. 
نخستین نفر از شاگردان وی، محمود حشمت بود که با همراهی سنتور یحیی علوی و تنبک یوحنا علوی آوازی را در مایه بیات ترک خواند.
دیگر خواننده دیشب، داوود پایروند بود که با تار بابک موحدی آوازی در مایه چهارگاه خواند تا نوبت برسد به آوازخوانی حجت صحرایی با سنتور علی ابراهیمی. این دو، مرکب خوانی از بیات ترک به شور را اجرا کردند که نوازندگی سنتور ابراهیمی توجه حاضران را برانگیخت.
چهارمین شاگرد کرامتی که دیشب آوازخوانی کرد، رامین شکوهیان بود که محسن دیوان فرد با نی خود آواز بیات ترک شکوهیان را همراهی کرد. نی نوازی دیوان فرد بسیار زیبا بود، به گونه ای که پس از پایان اجرا، قاسم رفعتی که از استادان آواز است، برخواست و او را تشویق کرد.
آخرین اجرای دیشب نیز اختصاص داشت به آواز مهدی اصغرپور در دستگاه همایون. این خواننده را رامین خسروی با سه تار و حامد محسن نژاد با نی همراهی می کردند.
در پنجمین برنامه تخصصی «آیین آواز» که شب گذشته(سه شنبه) در ارسباران برگزار شد، چند نفر از خوانندگان و مدرسان باسابقه آواز، همچون قاسم رفعتی، علی جهاندار، مظفر شفیعی و محمود مخدوم حضور داشتند.
ششمین آیین آواز، پنجم بهمن ماه با حضور محمود مخدوم و اجرای شاگردان وی برگزار می شود
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار